พิธีสารปราชญ์แห่งไซออน (Прлтоколы сионских мудрецов)
พิธีสารฯ นี้เขียนขึ้นมาเพื่อใช้ในการต่อต้านยิว โดยเอกสารนี้กล่าวหาว่ายิวต้องการที่จะครอบครองโลกและมุ่งที่จะทำลายคริสต์ศาสนา พิธีสารฯ นี้ได้รับการตีพิมพ์ครั้งแรกในรัสเซียเมื่อปี 1903 โดยอ้างว่าเป็นรายงานที่เป็นข้อมูลการประชุมลับของไซออนนิสต์ที่จัดขึ้นในเบเซิล (Basel) สวิสต์เซอร์แลนด์
โดยการตีพิมพ์ครั้งแรกนั้น ถูกตีพิมพ์ลงในหนังสือพิมพ์ Znamya (Знамя) หนังสือพิมพ์ท้องถิ่นในเซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก ซึ่งมีปาเวล ครุเชวาน (Pavel Krushevan) เป็นบรรณาธิการซึ่งอ้างว่าเขาได้แปลพิธีสารฯ มาจากต้นฉบับที่เป็นภาษาฝรั่งเศส เป็นที่รู้กันดีว่าครุเชวานนั้นเป็นพวกต่อต้านยิว
ต่อมาเมื่อเกิดการปฏิวัติ 1917 ในรัสเซีย (October Revolution) พิธีสารฯ นี้ถูกตีความขยายกรอบออกไปว่าเป็นแผนการครอบครองโลกของยิว
1919 พิธีสารฯ ได้รับการแปลและพิมพ์เป็นภาษาเยอรมัน โดย Muller von Hausen และอีกครั้งโดย Theodor Fritsch
1920 เฮนรี่ ฟอร์ด (Heyry Ford) มหาเศรษฐีของสหรัฐฯ ได้ให้เงินทุนในการสนับสนุนให้มีการพิมพ์พิธีสารฯ นี้ในสหรัฐฯ จำนวนกว่า 5 แสนเล่ม และยังเอาไปลงในหนังสือพิมพ์ The Dearborn Independent ที่เขาเป็นเจ้าของด้วย
1930s เมื่อนาซี (Nazi) ขึ้นมามีอำนาจในเยอรมัน พิธีสารฯ ได้รับการสนับสนุนให้มีการเผยแพร่กันอย่างข้างขวาง โดยถูกใช้เป็นคู่มือในการต่อต้านและใส่ร้ายชาวยิว
1933 การไต่สวนดคีในกรุงเบิร์น (The Berne Trial, 1933-1935)
พรรค National Front ในสวิสฯ ได้มีความตั้งใจที่จะพิพม์พิธีสารฯ นี้ในสวิสฯ แต่ว่าสมาคมชาวยิว The plaintiffs ซึ่งนำโดย ฮันส์ แม๊ตตี้ (Hans Matti) และ จอร์เจส บรูซวิก (Georges Bruschvig) ได้คัดค้านกานพิมพ์พิธีสารฯ นี้ ทำให้เกิดเป็นคดีความขึ้นสู่ศาล ซึ่งใช้เวลาในการไต่สวนกว่า 2 ปี
ศาลในสวิสฯ ได้ตัดสินว่าพิธีสารฯ นี้เป็นของที่แต่งขึ้นมา เพราะว่าบางส่วนของพิธีสารฯ นี้ถูกคัดลอกมาจากเอกสารที่เก่ากว่า เช่น จาก “Dialogue in Hell Between Machiavelli and Montesquieu (การสนทนาในนรกระหว่างมาคิเอวัลลีกับมอสเตสกิเออ)” ที่เขียนโดย มัวไรซ์ โจลี (Maurice Joly) ในช่วงปี 1860s ซึ่ง The Dialogue in Hell นี้ถูกใช้ในตอนนั้นเพื่อโจมตีนโปเลียน ที่ 3 (Napoleon III)
อย่างไรก็ตาม ตั้งแต่พิธีสารฯ นี้ถูกตีพิมพ์ในปี 1903 แม้ว่าจะถูกจัดเป็นเอกสารเท็จ แต่ว่าได้รับการยกยอกว่าเป็น “วรรณกรรมทางการเมือง” ชิ้นสำคัญ เป็นตัวอย่างของหนังสือที่ใช้เรื่องแต่งขึ้นเพื่อที่จะสร้างความเชื่ออย่างใดอย่างหนึ่งขึ้นมา โดยอาศัยสื่อและเงิน
ใครเป็นคนเขียนพิธีสารฯ ?
ไม่มีหลักฐานที่ชัดเจนว่าใครเป็นผู้เขียนพิธีสารฯ นี้ขึ้นมา แต่ว่ามีการสันนิษฐานเอาไว้หลายสมมุติฐานว่า ผู้เขียน คือ
สมมุติฐานแรก กลุ่มอนุรักษ์นิยมในรัสเซีย
นักประวัติศาสตร์ฝรั่งเศสอย่าง ปิแอร์-อันเดร ตากีฟ (แท็ก Pierre-Andre Taghieff) เชื่อว่าพิธีสารฯ เป็นเอกสารที่กลุ่มการเมืองฝ่ายอนุรักษ์นิยมในรัสเซีย ทำขึ้นเพื่อที่จะใช้เพื่อเรียกร้องให้ซาร์นิโคลัส ที่ 2 (Tsar Nicolas II) ปลดเซอร์เกย์ วิตตี้ (Sergei Witte) ซึ่งเป็นรัฐมนตรีคลังในขณะนั้น
สมมุติฐาน 2 ตำรวจลับของรัสเซีย
เชื่อกันว่า ตำรวจลับของรัฐบาลรัสเซีย (Okhrana) เองเป็นผู้สนับสนุนการทำพิธีสารฯ นี้ขึ้นมา โดย แม็ตเวย์ โกโลวินสกี้ (Matvey Golovinsky) นักข่าวที่อาศัยอยู่ในปารีสและเป็นสายให้กับหน่วยข่าวกรองรัสเซียมีส่วนสำคัญในการเขียนพิธีสารฯ แต่ว่าเขาไม่ได้ทำเพียงคนเดียวอย่างแน่นอน
สมมุติฐาน 3 แรงบันดาลใจจากวรณณกรรม
เฮอร์มันน์ เกอดเช่ (Hermann Goedsche) อดีตสายลับของปรัสเซีย (Prussian Secret Police) ซึ่งถูกไล่ออกจากราชการ และได้มาทำงานเขียนนิยาย โดยใช้นามปากกว่า Sir John Retcliffe ในนิยายเรื่อง Biarritz ของเขาได้มีบทหนึ่งชื่อว่า “The Jewish Cemetery in Prague” ที่บรรยายเกี่ยวกับกลุ่มลับชาวยิว ซึ่งเนื้อหานี้ถูกนำมาใช้เป็นหลักฐานเทียม